Hệ thống nhập cư Canada tiếp tục bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh trong năm 2026 khi Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC) xác nhận đang tiến gần giai đoạn công bố chính thức đề xuất bổ sung yêu cầu ngoại ngữ đối với một số diện giấy phép lao động mở. Đây được xem là một trong những thay đổi đáng chú ý nhất liên quan tới lao động tạm thời tại Canada trong thời gian gần đây vì có thể ảnh hưởng trực tiếp tới lao động quốc tế, du học sinh sau tốt nghiệp và đặc biệt là nhóm xin giấy phép lao động mở theo diện vợ hoặc chồng.

Điều quan trọng là thay đổi này hiện chưa chính thức có hiệu lực. Tuy nhiên, việc IRCC hoàn tất các vòng tham vấn với tỉnh bang, doanh nghiệp và các bên liên quan cho thấy chính phủ Canada đang thực sự nghiêm túc với định hướng siết điều kiện của một số nhóm giấy phép lao động. Trong bối cảnh Canada liên tục điều chỉnh chính sách cư trú tạm thời để giảm áp lực lên nhà ở, hạ tầng và dịch vụ xã hội, đề xuất mới về yêu cầu ngoại ngữ không chỉ là thay đổi kỹ thuật đơn thuần mà còn phản ánh chiến lược nhập cư dài hạn của Canada: ưu tiên những lao động có khả năng hội nhập kinh tế và tiềm năng chuyển đổi sang thường trú nhân cao hơn.

Đối với người Việt đang có kế hoạch sang Canada làm việc hoặc định cư theo lộ trình lao động – thường trú nhân, việc hiểu đúng bản chất của đề xuất này là rất cần thiết. Không chỉ liên quan tới điều kiện xin giấy phép lao động trong tương lai, quy định mới còn có thể làm thay đổi chiến lược chuẩn bị hồ sơ, kế hoạch học ngoại ngữ và lộ trình định cư của hàng trăm nghìn lao động quốc tế trong những năm tới.

Vì sao đề xuất được đặc biệt quan tâm

Thực tế, ý tưởng bổ sung yêu cầu ngoại ngữ cho một số nhóm giấy phép lao động đã xuất hiện từ giữa năm 2025 khi IRCC lần đầu đưa nội dung này vào kế hoạch điều chỉnh quy định liên bang. Tuy nhiên ở thời điểm đó, thông tin còn khá sơ bộ và chưa có nhiều chi tiết cụ thể liên quan tới thời gian triển khai hay nhóm hồ sơ bị ảnh hưởng.

Điểm khiến giới chuyên môn chú ý mạnh nằm ở bản cập nhật ngày 07/04/2026 trên kế hoạch điều chỉnh quy định của IRCC. So với giai đoạn trước, đề xuất hiện đã tiến thêm nhiều bước quan trọng.

Trước hết, IRCC xác nhận mục tiêu công bố dự thảo điều chỉnh trên Canada Gazette Part I trong mùa xuân hoặc mùa hè năm 2026. Đây là giai đoạn cực kỳ quan trọng trong quy trình xây dựng luật và quy định tại Canada vì Canada Gazette là nơi chính phủ liên bang đăng tải các dự thảo chính sách trước khi chính thức áp dụng.

Ngoài ra, IRCC cũng cho biết các vòng tham vấn với tỉnh bang và vùng lãnh thổ đã hoàn tất từ tháng 02/2025, trong khi khu vực doanh nghiệp và các bên liên quan được tham vấn trong tháng 11/2025. Điều này cho thấy đề xuất đã được nghiên cứu ở quy mô lớn hơn rất nhiều thay vì chỉ dừng ở mức định hướng nội bộ.

Sau khi công bố dự thảo, Canada sẽ mở giai đoạn lấy ý kiến công khai kéo dài 30 ngày. Trong thời gian này, doanh nghiệp tuyển dụng lao động quốc tế, luật sư di trú, chuyên gia tư vấn nhập cư và cộng đồng người nhập cư có thể gửi phản hồi trước khi quy định được hoàn thiện.

Chính vì vậy, giới chuyên môn đánh giá đây không còn là “khả năng thay đổi” mà đã bước vào giai đoạn xây dựng quy định thực tế.

Đề xuất đối với giấy phép lao động mở

Tên chính thức của đề xuất là sửa đổi Quy định Bảo vệ Người nhập cư và Người tị nạn liên quan tới yêu cầu kiểm tra ngoại ngữ đối với một số đương đơn xin giấy phép lao động thuộc Chương trình Di chuyển Lao động Quốc tế.

Chương trình này hiện là một trong những hệ thống cấp giấy phép lao động lớn nhất Canada và bao gồm nhiều nhóm lao động không cần đánh giá tác động thị trường lao động LMIA. Đây cũng là chương trình đang cấp số lượng lớn giấy phép lao động mở cho lao động quốc tế và người thân đi cùng.

Theo nội dung được IRCC công bố, Canada muốn bổ sung quyền yêu cầu một số đương đơn phải nộp kết quả kiểm tra ngoại ngữ từ các tổ chức khảo thí được chỉ định chính thức. Nói cách khác, một số diện giấy phép lao động trong tương lai có thể sẽ phải chứng minh năng lực tiếng Anh hoặc tiếng Pháp ngay từ giai đoạn xin giấy phép lao động thay vì chỉ cần khi xin thường trú nhân như trước đây.

IRCC cho biết mục tiêu của thay đổi này là tăng tính minh bạch, tính nhất quán và hiệu quả trong quá trình đánh giá hồ sơ lao động quốc tế. Đồng thời, chính phủ Canada cũng muốn đảm bảo rằng những người được cấp giấy phép lao động có đủ năng lực hòa nhập vào thị trường lao động và có khả năng chuyển tiếp sang thường trú nhân trong tương lai.

Nếu nhìn rộng hơn, đây là bước đi phù hợp với định hướng nhập cư mới của Canada trong giai đoạn hậu đại dịch. Sau nhiều năm mở rộng mạnh số lượng cư dân tạm thời để giải quyết thiếu hụt lao động, Canada hiện chuyển sang mô hình kiểm soát chất lượng hồ sơ chặt chẽ hơn, đặc biệt với nhóm lao động dài hạn.

Những loại giấy phép bị ảnh hưởng

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất hiện nay là nhóm giấy phép lao động nào sẽ phải bổ sung chứng chỉ ngoại ngữ. Tuy nhiên, IRCC hiện chưa công bố danh sách cụ thể.

Điều cơ quan di trú Canada xác nhận chỉ là quy định mới có thể áp dụng với “một số nhóm giấy phép lao động thuộc Chương trình Di chuyển Lao động Quốc tế”.

Trên thực tế, chương trình này hiện bao gồm rất nhiều diện giấy phép lao động như:

• Giấy phép lao động mở sau tốt nghiệp dành cho du học sinh.
• Giấy phép lao động mở dành cho vợ hoặc chồng.
• Giấy phép lao động chuyển tiếp.
• Chương trình Working Holiday.
• Chuyển nhân sự nội bộ doanh nghiệp.
• Lao động theo hiệp định thương mại tự do.
• Một số chương trình trao đổi lao động quốc tế.

Điều đáng chú ý là nhiều chuyên gia cho rằng nhóm giấy phép lao động mở dành cho vợ hoặc chồng có thể là diện chịu tác động mạnh nhất nếu quy định mới được thông qua. Nguyên nhân là vì Canada đã liên tục siết điều kiện của nhóm này trong hai năm gần đây.

Trước đây, vợ hoặc chồng của du học sinh và lao động quốc tế thường khá dễ dàng nhận giấy phép lao động mở. Tuy nhiên từ năm 2024 tới nay, IRCC đã liên tục thay đổi chính sách, bao gồm:

• Giới hạn ngành nghề đủ điều kiện.
• Áp dụng yêu cầu liên quan tới cấp độ nghề nghiệp theo hệ thống TEER.
• Giảm số lượng nhóm ngành được ưu tiên.
• Tăng điều kiện đối với người đi kèm.

Trong bối cảnh Canada đang cố gắng giảm số lượng cư dân tạm thời và kiểm soát áp lực lên thị trường nhà ở, việc bổ sung thêm yêu cầu ngoại ngữ cho giấy phép lao động mở của vợ hoặc chồng được xem là hoàn toàn phù hợp với xu hướng hiện nay.

Ngoại ngữ đang trở thành yếu tố trung tâm

Nếu theo dõi chính sách nhập cư Canada trong vài năm gần đây, có thể thấy ngoại ngữ đang ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng ở hầu hết các giai đoạn của lộ trình nhập cư.

Trong hệ thống Express Entry, khả năng ngoại ngữ hiện là một trong những yếu tố có trọng số cao nhất trong điểm CRS. Nhiều ứng viên dù có học vấn và kinh nghiệm tốt nhưng điểm tiếng Anh thấp vẫn rất khó nhận thư mời nộp hồ sơ thường trú nhân.

Ngoài ra, từ cuối năm 2024, Canada cũng đã bắt đầu áp dụng yêu cầu ngoại ngữ đối với một số diện giấy phép lao động mở sau tốt nghiệp. Theo quy định hiện hành:

• Sinh viên tốt nghiệp cao đẳng thường phải đạt tối thiểu CLB 5.
• Sinh viên tốt nghiệp đại học thường phải đạt tối thiểu CLB 7.

Điều này cho thấy Canada đang chuyển yêu cầu ngoại ngữ lên sớm hơn trong toàn bộ quá trình nhập cư. Thay vì chờ tới bước xin thường trú nhân mới kiểm tra ngoại ngữ, chính phủ muốn lao động quốc tế chuẩn bị khả năng ngôn ngữ ngay từ giai đoạn làm việc tạm thời.

Theo IRCC, lao động có ngoại ngữ tốt thường:

• Dễ hòa nhập môi trường làm việc hơn.
• Có khả năng giữ việc cao hơn.
• Dễ thích nghi với cuộc sống tại Canada.
• Có tỷ lệ chuyển tiếp sang thường trú nhân cao hơn.
• Giảm nguy cơ phụ thuộc vào các chương trình hỗ trợ xã hội.

Điều này đặc biệt phù hợp với định hướng nhập cư kinh tế của Canada giai đoạn 2026–2028, khi nhóm nhập cư diện kinh tế tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số thường trú nhân mới.

Điều gì vẫn chưa được IRCC xác nhận

Dù đề xuất đang tiến gần giai đoạn công bố chính thức, hiện vẫn còn nhiều nội dung quan trọng chưa được IRCC xác nhận.

Cụ thể, Canada chưa công bố:

• Chính xác nhóm giấy phép lao động nào sẽ bị ảnh hưởng.
• Có áp dụng với giấy phép lao động mở cho vợ hoặc chồng hay không.
• Bài kiểm tra ngoại ngữ nào sẽ được chấp nhận.
• Mức điểm tối thiểu cần đạt.
• Các trường hợp được miễn trừ.
• Quy định chuyển tiếp cho hồ sơ đang xử lý.
• Có áp dụng với hồ sơ gia hạn hay không.
• Thời điểm chính thức có hiệu lực.

Đây là lý do người lao động cần đặc biệt cẩn trọng trước các thông tin lan truyền trên mạng xã hội liên quan tới “điểm IELTS bắt buộc” hoặc “nhóm ngành chắc chắn bị ảnh hưởng”. Cho tới khi IRCC công bố văn bản pháp lý chính thức trên Canada Gazette, mọi thông tin khẳng định cụ thể đều chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng.

Lao động quốc tế nên chuẩn bị gì

Ở thời điểm hiện tại, điều quan trọng nhất không phải là hoang mang hay vội vàng đăng ký thi tiếng Anh chỉ vì lo sợ thay đổi chính sách. Tuy nhiên, nếu nhìn vào xu hướng chung của hệ thống nhập cư Canada, việc đầu tư ngoại ngữ từ sớm gần như đã trở thành bước chuẩn bị cần thiết đối với mọi hồ sơ định cư dài hạn.

Đối với những người đang có kế hoạch sang Canada làm việc hoặc chuyển tiếp lên thường trú nhân, việc sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ hợp lệ sẽ mang lại rất nhiều lợi thế:

• Tăng khả năng cạnh tranh trong hệ thống Express Entry.
• Dễ đáp ứng điều kiện của các chương trình đề cử tỉnh bang.
• Mở rộng cơ hội việc làm tại Canada.
• Chủ động hơn nếu quy định mới được áp dụng.
• Tăng khả năng hội nhập và ổn định cuộc sống.

Ngoài ra, trong bối cảnh Canada liên tục thay đổi chính sách cư trú tạm thời, việc xây dựng lộ trình hồ sơ dài hạn từ sớm cũng quan trọng không kém việc chuẩn bị giấy tờ.

Nhiều trường hợp hiện nay gặp khó khăn không phải vì hồ sơ yếu mà vì lựa chọn sai chương trình hoặc không kịp cập nhật thay đổi chính sách của IRCC. Đây cũng là lý do việc đồng hành cùng đơn vị tư vấn có chuyên môn và cập nhật chính sách thường xuyên ngày càng trở nên cần thiết.

Bên cạnh yếu tố pháp lý, việc hiểu đúng xu hướng nhập cư dài hạn của Canada cũng là yếu tố giúp người lao động giảm rủi ro và chủ động hơn trước các thay đổi chính sách trong tương lai.

Câu hỏi thường gặp

1. Canada đã chính thức áp dụng yêu cầu ngoại ngữ cho giấy phép lao động mở chưa?

   Chưa. Hiện đây mới là đề xuất đang trong quá trình xây dựng quy định. IRCC dự kiến công bố dự thảo trên Canada Gazette trong mùa xuân hoặc mùa hè năm 2026 trước khi lấy ý kiến công khai và hoàn thiện quy định cuối cùng.

2. Giấy phép lao động mở cho vợ hoặc chồng có chắc chắn bị ảnh hưởng không?

   IRCC hiện chưa xác nhận chính thức. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia đánh giá đây là một trong những nhóm có khả năng cao bị siết điều kiện vì Canada đã liên tục điều chỉnh chính sách đối với diện này trong vài năm gần đây.

3. Canada có thể yêu cầu những bài kiểm tra ngoại ngữ nào?

   IRCC chưa công bố cụ thể. Tuy nhiên, nhiều khả năng Canada sẽ sử dụng các bài kiểm tra quen thuộc như IELTS General Training, CELPIP, TEF Canada hoặc TCF Canada tương tự các chương trình nhập cư hiện hành.

4. Quy định mới có thể áp dụng ngay trong năm 2026 không?

   Khả năng cao là chưa. Sau khi công bố dự thảo trên Canada Gazette, IRCC còn phải trải qua giai đoạn lấy ý kiến công khai và hoàn thiện quy định pháp lý. Vì vậy, thời điểm áp dụng sớm nhất nhiều khả năng sẽ rơi vào năm 2027.

5. Người đang giữ giấy phép lao động Canada có bị ảnh hưởng không?

   Hiện chưa có quy định chuyển tiếp chính thức. Tuy nhiên, thông thường Canada sẽ có hướng dẫn riêng dành cho hồ sơ đang xử lý hoặc giấy phép còn hiệu lực khi áp dụng các thay đổi lớn trong hệ thống nhập cư.